Ev alarkən diqqət demək olar ki, tamamilə mənzilin qiymətinə yönəlir. Halbuki həqiqi xərc elan olunan qiymətdən xeyli yüksəkdir: notariat, qeydiyyat, qiymətləndirmə, sığorta, təmir və vergilər birlikdə büdcənizi gözlədiyinizdən artıq sıxa bilər. Bu yazıda mənzil qiymətindən kənar bütün əlavə xərcləri sıralayır və onları əvvəlcədən necə planlaşdırmağı izah edirik.
Niyə yalnız qiymətə baxmaq səhvdir?
Elan olunan qiymət sövdələşmənin yalnız bir hissəsidir. Mülkiyyəti rəsmiləşdirmək, krediti formalaşdırmaq və evi yaşayış üçün hazırlamaq bir sıra əlavə ödənişlər tələb edir. Bu xərclər toplandıqda mənzilin dəyərinin nəzərəçarpacaq faizini təşkil edə bilər, ona görə də onları əvvəldən büdcəyə salmaq vacibdir.
Rəsmiləşdirmə xərcləri
Mülkiyyətin sizin adınıza keçməsi üçün bir neçə rəsmi ödəniş tələb olunur. Bunlar adətən birdəfəlik, lakin gözardı edilə bilməyəcək məbləğlərdir.
- Notariat haqqı: alqı-satqı müqaviləsinin təsdiqi üçün.
- Dövlət qeydiyyatı: mülkiyyət hüququnun rəsmi qeydə alınması.
- Qiymətləndirmə: ipoteka üçün bank evin bazar dəyərinin müstəqil qiymətləndirilməsini tələb edir.
- Vasitəçi (rieltor) haqqı: agentlik vasitəsilə alırsınızsa, komissiya.
İpoteka ilə bağlı əlavə xərclər
Krediti ilə alırsınızsa, qiymətin üstünə bir neçə xərc daha gəlir. İlkin ödəniş (mənzil dəyərinin müəyyən faizi) ən böyüyüdür və onu nağd hazırlamalısınız. Bundan əlavə bankın rəsmiləşdirmə komissiyası, həyat və əmlak sığortası kimi ödənişlər də var. Sığorta çox vaxt illik təkrarlanan xərcdir, ona görə də onu birdəfəlik kimi düşünmək səhvdir.
Evi yaşayış üçün hazırlamaq
Açar əlinizə keçəndə xərclər bitmir. Təmir vəziyyəti, mebel, məişət texnikası və köçmə xərcləri yeni mənzilin "gizli" büdcə qələmidir. Hətta "təmirli" deyilən mənzillərdə də adətən kiçik düzəlişlər, dəyişdirmələr və ya öz zövqünüzə uyğunlaşdırma lazım gəlir.
- Mənzili baxışdan keçirin və təmir ehtiyacını real qiymətləndirin.
- Vacib texnikanı (qaz, su, elektrik, qızdırıcı) ayrıca büdcələşdirin.
- Köçmə və ilkin yerləşmə üçün ehtiyat ayırın.
Davamlı (təkrarlanan) xərclər
Birdəfəlik xərclərdən sonra aylıq və illik öhdəliklər başlayır. Bunları əvvəlcədən bilmək uzunmüddətli büdcəni qorumaq üçün vacibdir.
| Xərc | Təkrar | Qeyd |
|---|---|---|
| Kommunal ödənişlər | Aylıq | Mənzilin sahəsindən asılı |
| Bina idarəetmə / xidmət haqqı | Aylıq | Yeni binalarda daha çox |
| Əmlak vergisi | İllik | Mülkiyyət sahibinin öhdəliyi |
| Sığorta | İllik | İpotekada çox vaxt məcburi |
Real büdcə necə qurulmalı?
Praktik qayda budur: mənzilin qiymətinə əlavə olaraq bütün rəsmiləşdirmə, kredit və ilkin hazırlıq xərcləri üçün ayrıca, nağd ehtiyat planlaşdırın. Bu ehtiyatı son ana saxlamaq əvəzinə əvvəlcədən hesablayın ki, sövdələşmənin ortasında gözlənilməz ödənişlər sizi borca itələməsin. Hər xərc qrupunu ayrıca sətirlə yazmaq ümumi mənzərəni aydınlaşdırır.
Yekun
Evin əsl qiyməti elan olunan rəqəmdən yüksəkdir: notariat, qeydiyyat, qiymətləndirmə, sığorta, təmir və davamlı vergilər birlikdə ciddi məbləğ təşkil edir. Bu xərcləri əvvəlcədən qruplaşdırıb büdcəyə salmaq sizi son anda bahalı borcdan qoruyur. İlk hazırlıq və köçmə xərclərini idarə olunan şəkildə maliyyələşdirmək üçün uyğun variantları istehlak krediti səhifəmizdə müqayisə edə bilərsiniz.
